۱. ماهیت و ضرورت برگزاری همایش
همایش بین‌المللی «مکتب امام مجاهد شهید؛ تبیین اندیشه، سیره و حکمرانی حضرت آیت‌الله‌العظمی امام خامنه‌ای رضوان‌الله‌تعالی‌علیه» رویدادی علمی، راهبردی و میان‌رشته‌ای است که با هدف مطالعه نظام‌مند یکی از برجسته‌ترین تجربه‌های فکری، سیاسی و حکمرانی در جهان اسلام معاصر برگزار می‌شود. مقصود از «مکتب» در این عنوان، صرفاً مجموعه‌ای از دیدگاه‌ها، مواضع سیاسی یا توصیه‌های اخلاقی نیست؛ بلکه منظومه‌ای منسجم از مبانی معرفتی، اصول دینی، روش اجتهادی، عقلانیت انقلابی، سبک رهبری، الگوی حکمرانی، نظریه پیشرفت، منطق مقاومت و افق تمدنی است که در امتداد اسلام ناب محمدی صلی‌الله‌علیه‌وآله، مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلام و مکتب امام خمینی رحمه‌الله‌علیه قابل تحلیل است.
ضرورت برگزاری این همایش از آن‌جا ناشی می‌شود که اندیشه و سیره حضرت آیت‌الله‌العظمی امام خامنه‌ای رضوان‌الله‌تعالی‌علیه، در سطح نظریه‌پردازی باقی نمانده و در متن تحولات بزرگ تاریخی و اجتماعی تجلی یافته است؛ از مبارزات پیش از انقلاب و شکل‌گیری نظام اسلامی تا دوران دفاع مقدس، بازسازی کشور، مواجهه با تحریم‌ها و جنگ‌های ترکیبی، مدیریت بحران‌های منطقه‌ای و بازتعریف جایگاه ایران در نظم منطقه‌ای و جهانی. ازاین‌رو، مطالعه این مکتب صرفاً اقدامی توصیفی یا تاریخی نیست، بلکه ضرورتی معرفتی، نهادی و تمدنی برای فهم تجربه جمهوری اسلامی، پاسخ‌گویی به مسائل امروز و آینده‌پژوهی انقلاب اسلامی به‌شمار می‌رود.
۲. مبانی معرفتی و منظومه اسلام سیاسی پیشرفت‌گرا
یکی از اهداف اصلی همایش، تبیین دقیق، مستند و روشمند ابعاد فکری و معرفتی مکتب امام مجاهد شهید است. این منظومه فکری، پیوندی عمیق با منابع اصیل اسلامی، از جمله قرآن کریم، نهج‌البلاغه، صحیفه سجادیه، سیره پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله، حیات سیاسی ـ اجتماعی ائمه اطهار علیهم‌السلام و تجربه تاریخی امت اسلامی دارد. تأکید بر مرجعیت قرآن، سنت‌های الهی در تاریخ، نقش ایمان و امید در حرکت اجتماعی، جایگاه دعا و معنویت در حیات سیاسی، و تحلیل مفاهیمی چون عاشورا، اربعین و مهدویت، بیانگر آن است که حکمرانی در این مکتب بر بنیان‌های عمیق دینی و معنوی استوار است.
در این نگاه، اسلام نه دینی محدود به حوزه فردی و نه قرائتی متحجر و ایستا، بلکه مکتبی جامع برای هدایت انسان، جامعه، دولت و تمدن است. ولایت فقیه، مردم‌سالاری دینی، مشارکت عمومی، استقلال، آزادی، عدالت اجتماعی، کرامت انسانی، خودباوری ملی، پیشرفت و مقابله با استکبار، از عناصر اصلی این منظومه‌اند. همایش می‌کوشد نسبت میان معرفت دینی و اداره جامعه را در این الگو روشن سازد و نشان دهد که سیاست از اخلاق جدا نیست، عدالت از معنویت تفکیک نمی‌شود و پیشرفت بدون استقلال، هویت دینی و حضور مردم، ناقص و آسیب‌پذیر خواهد بود.
۳. حکمرانی، پیشرفت و ظرفیت‌های اداره جامعه اسلامی
مکتب امام مجاهد شهید، ظرفیت گسترده‌ای برای مطالعه در حوزه‌های رهبری، مدیریت راهبردی، فقه حکومتی، جامعه‌شناسی سیاسی، نظریه مقاومت و مطالعات تمدنی دارد. تجربه جمهوری اسلامی نشان داده است که اداره جامعه دینی در جهان معاصر، نیازمند تلفیق اجتهاد دینی، عقلانیت نهادی، مشارکت مردم، قدرت ملی، عدالت اجتماعی و نگاه تمدنی است. بر این اساس، موضوعاتی چون قانون اساسی، سیاست‌های کلی نظام، الگوی ایرانی ـ اسلامی پیشرفت، بیانیه گام دوم انقلاب، تنظیم روابط قوا، تحول قضایی، حقوق ملت، آزادی‌های مشروع، مبارزه با فساد و احیای حقوق عامه، از محورهای مهم این همایش خواهند بود.
در حوزه اقتصاد نیز، مفاهیمی چون اقتصاد مقاومتی، تولید ملی، کار و سرمایه ایرانی، اقتصاد دانش‌بنیان، امنیت غذایی، اقتصاد مردم‌بنیان، رفاه عمومی، مقابله با تحریم‌ها و صیانت از محیط زیست، جایگاهی محوری دارند. در این منظومه، اقتصاد صرفاً مسئله‌ای فنی و تکنوکراتیک نیست، بلکه بخشی از استقلال ملی، عدالت اجتماعی، کرامت مردم و اقتدار درونی کشور است.
بعد علمی و فناورانه نیز در این مکتب اهمیت ویژه دارد. علم نافع، مرجعیت علمی، تحول در آموزش و پرورش، ارتقای علوم انسانی، دانشگاه اسلامی، حوزه علمیه پیشرو، وحدت حوزه و دانشگاه، حمایت از نخبگان و توسعه علوم بنیادین و فناوری‌های نوظهور، از مؤلفه‌های تحقق ایران قوی و تمدن نوین اسلامی به‌شمار می‌روند. دستاوردهای کشور در عرصه‌هایی مانند پزشکی، فناوری هسته‌ای، نانو، زیست‌فناوری، صنایع فضایی و صنایع راهبردی، نمونه‌هایی از تحقق خودباوری علمی و کاهش وابستگی تاریخی هستند.
۴. فرهنگ، مقاومت و افق تمدنی مکتب امام مجاهد شهید
فرهنگ و هویت ایرانی ـ اسلامی در مکتب امام مجاهد شهید، زیربنای اراده ملی، استقلال فکری و جهت‌گیری تمدنی جامعه است. حکمرانی فرهنگی، کرامت زن، تحکیم خانواده، سبک زندگی، هنر متعهد، ادبیات پایداری، شعر و زبان فارسی، رسانه انقلابی، فضای مجازی، جهاد تبیین، آزاداندیشی، نواندیشی، مواسات و مسئولیت اجتماعی، از موضوعاتی هستند که نشان می‌دهند فرهنگ در این منظومه امری حاشیه‌ای نیست، بلکه میدان اصلی مواجهه با جنگ نرم، تحریف، بی‌هویتی و سلطه فرهنگی است.
در عرصه بین‌المللی نیز، این همایش به تبیین نقش این مکتب در شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی، وحدت امت اسلامی، تقریب مذاهب، جبهه مقاومت، بیداری اسلامی، آرمان فلسطین و مبارزه با صهیونیسم خواهد پرداخت. اصولی چون نفی سلطه، عزت، حکمت و مصلحت، استکبارستیزی، دیپلماسی همسایگی، غرب‌شناسی، عدالت جهانی، استعمارزدایی، صلح عادلانه و کرامت انسانی، از محورهای مهم مطالعه سیاست خارجی در این چارچوب‌اند.
همچنین، مفاهیمی چون بسیج مردمی، جهاد و شهادت، نظریه قدرت و بازدارندگی، دشمن‌شناسی، امنیت ملی، اقتدار دفاعی، قدرت اطلاعاتی و مدیریت بحران، بخش مهمی از نظام فکری ایشان در حوزه دفاع و امنیت را شکل می‌دهد. در این منظومه، امنیت صرفاً بر توان نظامی تکیه ندارد، بلکه بر ایمان، مردم، مشروعیت، علم، بازدارندگی، وحدت ملی و بصیرت راهبردی استوار است.
برگزاری این همایش، گامی برای مستندسازی علمی این تجربه تاریخی، جلوگیری از روایت‌های سطحی و جناحی، تولید نظریه در حوزه حکمرانی اسلامی، تربیت پژوهشگران جوان، پاسخ علمی به شبهات و تحریف‌ها، و معرفی ظرفیت‌های این مکتب به جهان اسلام و جامعه علمی بین‌المللی است. انتظار می‌رود این رویداد با مشارکت اندیشمندان، استادان، پژوهشگران، طلاب، دانشجویان و مراکز علمی داخلی و خارجی، به تولید آثار معتبر، گفت‌وگوهای علمی عمیق، مطالعات تطبیقی و تقویت ادبیات نظری انقلاب اسلامی در سطح ملی و بین‌المللی بینجامد.